پیشگفتار

آلبوم آشویتس، تنها سند دیدنی ی به جا مانده از چگونگی ی کشتاری گله ای در اردوگاه مرگ آشویتس بیرکنااوست. این آلبوم سندی بیهمتاست که از سوی لیلی یاکوف – زالمانویچ مئیر، به موزۀ یادواشم پیشکش شده – عکسهای این آلبوم در ماههای می و ژوئن سال 1944، به دست ارنست هوفمن یا برنارد والتر، افسران اس اس نازی برای انگشت نگاری و شناسائی ی یهودیانی برداشته شده که یکراست به دالانهای گاز فرستاده نمیشده اند. آن عکسها، ورود یهودیان کارپاتو – روتنیای مجارستان را به ارودوگاه مرگ نشان میدهند. بسیاری از آنان، شهروندان برهوو گاتو بوده و از شهرهای کوچکتر پیرامون دستگیر و به آنجا فرستاده شده بودند.

آغاز تابستان 1944، اوج دستگیریهای یهودیان مجارستان بود (اعزام به اردوگاه مرگ). در شتاب بخشیدن به این کار، ریل تازه ای از ایستگاه راه آهن، تا سرازیری ی اردوگاه مرگ آشویتس کشیده بودند. بیشتر عکسهای آلبوم، در همین سرازیری برداشته شده – جائیکه یهودیان از سوی پزشگان و زندانبانان اس اس، برگزیده و دستچین میشده اند. آنانکه توانائی ی کار داشتند، پس از انجام برنامه های اداری، شناسائی، نامنویسی و گندزدائی به اردوگاه فرستاده شده و میان سربازخانه ها پخش میشدند و دیگران یکسره به سوی دالانهای مرگ میرفتند. زیر دوشهای گاز سمی که (ظاهرا) بی زیان نشان میداد، جان میکندند (خفه میشدند) و خاکستر پیکرهای بیجانشان را به مرداب پشت اردوگاه میریختند. نازیها نه تنها دارائی ی یهودیانی را که هنوز زنده مانده و به کار گرفته شده بودند، ددمنشانه چپاول میکردند، که از چیزهای ناچیزی مانند روکش طلای دندان مردگان نیز نمیگذشتند و آنها را به دست همبندانشان از دهانشان بیرون میکشیدند. ابزار بی بهائی که برای زندانیان ارزشی ویژه داشت (متعلقات احساسی)، همه از سوی گروهی همبند در یکجا روی هم انباشته میشد که آنرا "کانادا" میخواندند.

عکسهای آلبوم نشانگر همۀ آن آئینهاست، مگر خود کشتن (نفس عمل کشتن). هدف از فراهم آمدن و آرایش این آلبوم روشن نیست. نه برای برخی بهره برداریهای تبلیغاتی درست شده و نه بیگمان برای هرگونه سودجوئی ی شخصی. گمان میرود خواستۀ گزارش به رده های بالاتر نازی در برابر دیگر آلبومها از دیگر اردوگاهها در میان بوده باشد.   

لیلی هرگز این آلبوم را پنهان نکرده و بارها چند و چون آنرا به چاپ رسانده – یکبار هم در سال 1960، برای نشان دادن و گزارشی دربارۀ آن به دادگاه آشویتس در فرانکفورت فراخوانده شده –در درازای سالها، لیلی آلبوم را نگهداری نموده، تا اینکه در سال 1980، پس از آشنائی با سرژ کارسفلد (شکارچی ی نامدار نازیها)، به پیشنهاد وی به موزۀ یادواشم پیشکش کرده است.  

این آلبوم در سال 1994، به آزمایشگاه نگهداری ی اسناد یادواشم سپرده شد تا آگاهیهای به دست آمده از هریک از عکسها و نگارش نامها، در بانک کامپیوتریزۀ موزه بایگانی شود. کارشناسان بایگانی، این عکسها را بارها با عکسهائی که نیروی هوائی ی امریکا در سالهای 45-1944، گرفته شده، مقایسه و تطبیق کرده اند. در سال 1999، آغاز تا پایان آلبوم با بهترین شیوه و ارزنده ترین کاغذ به چاپ رسیده است.

آلبوم دارای 193 عکس در 56 برگ است. جای برخی از عکسهائی که (نسخ اصلی) لیلی به بازماندگان قربانیانی داده که وابستگان از دست رفتۀ خویش را شناسائی کرده اند، در آلبوم خالیست. یکی از این عکسها، تازگی به موزۀ یادواشم پیشکش شده است.